Kiedy zrobić test na obecność wirusa HPV?

Last modified date

Zacznijmy od wyjaśnienia, z czym mamy do czynienia. Wirus HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, to powszechny wirus, którym zakazić można się najczęściej drogą płciową. Szacuje się, że nawet 80% kobiet w wieku rozrodczym ma kontakt z wirusem brodawczaka chociaż raz w życiu. Głównymi nosicielami wirusa HPV odpowiedzialnymi za jego rozprzestrzenianie są mężczyźni. U mężczyzn, wirus HPV może prowadzić do raka prącia lub odbytu – są to jednak znacznie rzadsze przypadki aniżeli konsekwencje długotrwałej infekcji wirusem HPV u kobiet. u ponad 90% kobiet, u których zdiagnozowano raka szyjki macicy, zdiagnozowano również aktywną infekcję onkogennym typem wirusa HPV. Wirus ten może również sprzyjać powstawaniu raka jajnika.

Pozytywny wynik na obecność wirusa HPV – co teraz?

Samo zarażenie wirusem HPV nie oznacza rozwinięcia się raka jajnika czy nowotworu szyjki macicy. Większość infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego jest zwalczana przez układ odpornościowy i nie prowadzi do żadnych długotrwałych zmian komórkowych nabłonka. Jedynie odsetek zakażeń prowadzi do zachorowania na nowotwór. Do rozwinięcia się stanu przednowotworowego potrzebne jest długotrwała infekcja wirusem trwająca kilka lat: 5-10 lat.

Rozpoznać można ponad 100 typów wirusa HPV, wśród których znajują się typy nisko i wysoko onkogenne. Co to oznacza w praktyce?

  • Typy niskoonkogenne to niskie ryzyko zachorowania na raka, powodują natomiast łagodne zmiany w obszarze zewnętrznych narządów płciowych: brodawki czy tak zwalne kłykciny kończyste. Do typów o niskim ryzyku rozwinięcia się stanu przednowotworowego zaliczamy typy 6, 11, 13, 30, 32, 34, 40, 42, 43, 44, 53, 54, 55, 57, 61, 62, 64, 66, 68, 69 wirusa HPV. [1]
  • Typy wysokoonkogenne to niestety wysokie pradwopodobieństwo rozwinięcia się raka narządu płaciowego u kobiet. Rzadziej występujące nowotwory powodowane przez infekcje wirusem HPV to rak pochwy, rak sromu, nowotwór odbytu czy rak prącia u mężczyzn. Zdarzają się też występowania raka gardła i języka powiązane z zarażeniem HPV. Wirusami wysokoonkogennymi są m.in. typy 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 67. Brodawki weneryczne najczęściej powodują typy HPV 6 i 11 – chociaż mogą one również przyczynić się do zachorowania na nowotwory.

Dlatego też obecnie rekomendowane badania w kierunku obecności infekcji HPV określają typ wirusa, którego nosicielem jest pacjent. Badania wirusologiczne DNA na obecność wirusa umożliwiają wykrycie infekcji w I fazie zakażenia, kiedy nie ma jeszcze zmian nabłonka, które wykryje badanie takie jak cytologia. Wymaz z szyjki macicy nie wykrywa wirusa HPV, chyba że doszło już do zmian nabłonka pochwy lub macicy. Zazwyczaj w I fazie infekcji wyniki cytologii nie budzą zastrzeżeń. W fazie utajenia zakażenie wirusem HPV może nie dawać objawów nawet przez kilka lat. Obecnie najskuteczniejszą metodą leczenia jest… zapobieganie, czyli profilaktyczne badania cytologiczne i test na HPV wykonywane co 3 lata (jeżeli wykonujemy oba badania razem). [2]

Objawy zakażenia wirusem HPV

Faza utajona, zarówno u kobiet jak i mężczyzn, najczęściej przebiega całkowicie bezobjawowo. Dopiero kiedy pojawia się stan przedrakowy i widoczne są gołym okien zmiany na skórze takie jak brodawki i kłykciny, do innych symptomów zakażenia HPV dołączają świąt, swędzenie, pieczenie i ropne upławy. W postaci klinicznej raka jajnika i raka szyjki macicy często występują również nieregularne krwawienia poza cyklem menstruacyjnym.

Czy znajduję się w grupie podwyższonego ryzyka?

Istnieje kilka czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo zarażenia wirusem brodawczaka i w konsekwencji zachorowania na nowotwór szyjki macicy. Poniżej lista wskazań do wykonania badania genetycznego w kierunku zakażenia HPV:

  • Kiedy rak szyjki macicy lub rak piersi występował u kobiet w twojej rodzinie – szczególnie w linii prostej (matka, babka)
  • Ryzyko zakażenia wirusem HPV zwiększa niemonogamiczność i częste zmiany partnerów seksualnych
  • Brak stosowania antykoncepcji w postaci prezerwatyw – nie likwidują one ryzyka przenoszenia HPV całkowicie, ale je redukują. Do zakażenia może również dojść przez kontakt ze skórą nosiciela – w ten sposób najczęściej rozprzestrzeniają się nisko onkogenne typy wirusa brodawczaka, np. przez korzystanie z tych samych ręczników czy bielizny.
  • Zarażeniu sprzyja obniżona odporność – czy ten w skutek nosicielstwa wirusa HIV, czy też jako osłabienie organizmu po chemioterapii, radioterapii
  • Kiedy jeden z partnerów seksualnych ma pozytywny wynik testu na obecność wirusa HPV
  • Wczesna inicjacja seksualna
  • Brak regularnych badań kontrolnych, szczególnie cytologii u kobiet – wczesne wykrycie abnormalnych zmian na poziomie komórkowym daje duże szanse na wdrożenie odpowiedniego leczenia i powstrzymanie infekcji. Zgodnie z zaleceniem lekarza ginekologii, w przypadku pozytywnego wyniku na obeność wirusa HPV należy regularnie powtarzać badania cytologiczne, nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Daje to szanse ta szybką reakcję i odpowiednie leczenie, zanim stan przednowotworowy przejdzie w nowotwór złośliwy.
  • Przebyte leczenie dysplazji szyjki macicy
  • Niepokojące wyniki badania cytologicznego
  • Częste infekcje dróg rodnych o nieznanej przyczynie, częste zapalenia cewki moczowej

Podsumowanie

  1. Infekcje HPV 16 i 18 to najniebezpieczniejsze typy wirusa, głównie odpowiedzialne za zachorowania na raka szyjki macicy. Jednak nie wszystkie zakażenia HPV oznaczają zachorowanie na raka.
  2. Rekomendowane testy genetyczne na HPV pozwalają na jednoznaczne określenie rodzajów wirusa, jakimi zarażony został pacjent. Dostajemy jasną informację na temat jego onkogeniczności.
  3. Zanim z zakażenia HPV rozwinie się rak potrzeba kilku lat. Dlatego nie zapominaj o cyklicznych badaniach cytologicznych – co najmniej raz na rok. Jeżeli masz możliwość – wykonaj również test genetyczny (co trzy lata jeżeli wykonywany razem z badaniem cytologicznym).

Zarezerwuj swoją konsultację ginekologiczną i badanie na HPV w centrum medycznym Nowa Estetyka we Wrocławiu. 

 

Źródła:

[1] https://www.zwrotnikraka.pl/wirus-brodawczaka-ludzkiego-hpv/ 

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Human_papillomavirus_infection